Vào đầu những năm 1930, nhà thiên văn học người Thụy Sĩ Fritz Zwicky đã quan sát thấy các thiên hà trong không gian chuyển động nhanh hơn nhiều so với mức mà khối lượng của chúng cho phép, điều này khiến ông suy luận rằng phải tồn tại một dạng cái khung vô hình - tức vật chất tối - giữ các thiên hà lại với nhau. Gần 100 năm sau, Kính thiên văn không gian Fermi của NASA chuyên quan sát tia gamma có thể đã cung cấp bằng chứng trực tiếp đầu tiên về vật chất tối, cho phép “thấy” được thứ vật chất vô hình này lần đầu tiên trong lịch sử.
Theo giả thuyết được ủng hộ rộng rãi về cách mà hệ Trái Đất - Mặt Trăng hình thành (được gọi là "giả thuyết va chạm lớn"), một vật thể có kích thước tương đương Sao Hỏa (được đặt tên là Theia) đã va chạm với Trái Đất sơ khai cách đây khoảng 4,5 tỷ năm. Va chạm này khiến cả hai vật thể tan chảy thành dung nham, sau đó dần kết tụ và nguội đi để hình thành Trái Đất và Mặt Trăng. Theo thời gian, Mặt Trăng di chuyển dần ra xa, cuối cùng đạt đến quỹ đạo khóa triều hiện tại, với một mặt luôn hướng về Trái Đất. Trong nhiều thập kỷ, giới khoa học đã tranh luận về nguồn gốc của Theia: liệu nó hình thành trong vùng trong hoặc vùng ngoài của Hệ Mặt Trời?
Tàu không gian Europa Clipper của NASA đã chụp được hình ảnh một trường nhìn đầy sao, với sự có mặt của Sao Thiên Vương (hành tinh thứ 7 của Hệ Mặt Trời) vào ngày 5 tháng 11 năm 2025, trong khi thử nghiệm một trong hai thiết bị định vị theo sao của mình. Đây là các camera theo dõi sao được sử dụng để duy trì định hướng của tàu không gian. Trong trường quan sát của camera - chỉ chiếm khoảng 0,1% bầu trời xung quanh tàu - Sao Thiên Vương hiện lên dưới dạng một chấm sáng lớn hơn ở gần phía bên trái của hình ảnh.
Một phân tích mới từ dữ liệu của tàu quỹ đạo Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) của NASA cho thấy phần lớn các vệt tối theo sườn dốc trên Sao Hỏa không hình thành theo cách mà giới nghiên cứu vẫn nghĩ trước đây.
Các nhà thiên văn học biết rằng các vụ hợp nhất đóng vai trò rất lớn trong quá trình phát triển của thiên hà. Hiện tại, thiên hà Milky Way đang từ từ hấp thụ Mây Magellan Lớn và Mây Magellan Nhỏ (hai thiên hà lùn, là vệ tinh của nó). Bằng chứng là dòng khí được gọi là Dòng Magellan (Magellanic Stream), dài khoảng 600.000 năm ánh sáng. Milky Way đang tước lấy khí từ hai vệ tinh này, vốn không có đủ khối lượng để giữ lại lượng khí đó. Chúng đang thua trong cuộc giằng co hấp dẫn với Milky Way.
Một nhóm các nhà thiên văn quốc tế đã dùng đài quan sát không gian Spektr-RG cùng nhiều kính thiên văn mặt đất để quan sát một quasar rất xa có tên ID830. Kết quả công bố ngày 7/11/2025 trên máy chủ tiền in arXiv, cho thấy ID830 là một quasar vô tuyến phát ra tia X mạnh nhất từng được ghi nhận cho tới nay.
Những hình ảnh đầu tiên từ Đài quan sát Vera C. Rubin cho thấy một dòng sao dài 163.000 năm ánh sáng phát ra từ thiên hà M61, gợi ý về một quá khứ dữ dội.
- Tiểu hành tinh 2024 YR4 là thử nghiệm đầu tiên cho hệ thống phòng thủ của Trái Đất
- 7 chị em Pleiades có thể có ... hàng nghìn anh chị em khác
- Khi rác không gian trở lại mặt đất
- Phát hiện vụ phun trào nhật hoa lớn đủ mạnh để xé toạc khí quyển một hành tinh đá
- Những sao già nhất là những kẻ hủy diệt hành tinh
Nếu nội dung của bài trên hữu ích đối với bạn, bạn có thể ủng hộ các tác giả Ở ĐÂY để chúng tôi làm ngày càng tốt hơn và mang lại kiến thức phong phú, đa dạng và - như bao lâu nay - cực kỳ chính xác tới cộng đồng.
Trân trọng cám ơn!


