Theo một nhóm nghiên cứu quốc tế, ngôi sao đã hình thành nên tinh vân Con Sứa (Jellyfish) có thể từng có một sao đồng hành đã phát nổ thành supernova sớm hơn khoảng 100.000 năm. Nếu được xác nhận, đây có thể là phát hiện đầu tiên về một hệ sao kép mà cả hai sao đều đã phát nổ thành supernova.
Tinh vân Con Sứa, còn được gọi là IC 443, là tàn dư của một ngôi sao phát nổ thành supernova, để lại một đám mây mảnh vỡ đang giãn nở. IC 443 nằm trong chòm sao Gemini, cách Trái Đất khoảng 6.000 năm ánh sáng. Các nhà nghiên cứu hiện đã phát hiện rằng nó nằm trong cùng một môi trường vật lý với một tàn dư supernova khác có tên G189.6+3.3. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Nature Communications.
Tàn dư supernova là những đám mây mảnh vỡ đang giãn nở còn sót lại sau các vụ nổ supernova. Mặc dù đã biết đến hàng trăm tàn dư như vậy trong thiên hà Milky Way, việc xác định mối liên hệ giữa chúng là rất khó khăn, đặc biệt ở những khu vực dày đặc của thiên hà. IC 443 nằm gần nhiều cấu trúc thiên văn khác và bên trong một đám mây khí và bụi phức tạp, khiến khu vực xung quanh nó rất khó nghiên cứu.
Miltiadis Michailidis và các đồng nghiệp đã kết hợp 16 năm quan sát tia gamma từ Kính thiên văn Diện tích Lớn Fermi (Fermi Large Area Telescope), cùng dữ liệu tia X từ eROSITA và các dữ liệu đa bước sóng bổ sung. Từ những dữ liệu này, các tác giả xác định rằng tàn dư supernova G189.6+3.3 - mới được phát hiện gần đây - nằm trong cùng một môi trường vật lý với IC 443, cho thấy hai tàn dư này tồn tại rất gần nhau và ở gần như cùng một khoảng cách so với Trái Đất.
Khung cảnh đa bước sóng này cho thấy tàn dư supernova của tinh vân Con Sứa (bên phải), đám mây liên sao mà nó đang tương tác và một dải vật chất cong đặc trưng ở phía trên bên trái. Dải vật chất này, được thể hiện trong cả ánh sáng khả kiến và tử ngoại, là phần nhìn thấy được của một tàn dư supernova chồng lấn khác - G189.6+3.3 - vốn nổi bật hơn ở bước sóng vô tuyến và tia X. Nguồn: Trung tâm Bay Không gian Goddard của NASA và M. Michailidis cùng cộng sự, 2026; khả kiến: DSS; hồng ngoại: NASA/WISE/JPL-Caltech/UCLA; tử ngoại: NASA/Swift.
Các ước tính về tuổi cho thấy sao mẹ của G189.6+3.3 đã phát nổ trong khoảng từ 20.000 đến 100.000 năm trước vụ nổ tạo nên IC 443. Việc kiểm chứng các kết quả này bằng phân tích thống kê và mô phỏng cho thấy cấu hình này rất khó có thể chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên về phương nhìn, qua đó cho thấy hai ngôi sao đã tạo nên hai tàn dư này ban đầu được hình thành cùng nhau trong một hệ hai sao. Phát hiện này có thể mang lại những hiểu biết mới về các vụ nổ supernova và các hệ kép như vậy.
R.T
Theo Phys.org
