NASA đã công bố bản cập nhật về chương trình Artemis vào hôm 30/6, trong đó thông báo các hợp đồng mới cho những chuyến đổ bộ lên Mặt Trăng liên quan tới ý tưởng về Moon Base (Căn cứ Mặt Trăng), đồng thời bất ngờ hé lộ một sứ mệnh xe tự hành mới có thể sẽ được triển khai tới vùng cực nam của Mặt Trăng.
Trong bản cập nhật hàng tháng thứ hai về kế hoạch xây dựng Moon Base, NASA đã lựa chọn Astrobotic, Firefly Aerospace và Intuitive Machines là những đơn vị cung cấp bốn tàu đổ bộ robot sẽ đưa các tải trọng khoa học xuống bề mặt Mặt Trăng, khi cơ quan này tiếp tục thử nghiệm và phát triển các công nghệ cần thiết để xây dựng một tiền đồn thường trực của con người.
"Đây là việc vận dụng chiến lược đã mang lại thành công cho NASA trong thập niên 1960," Quản trị viên NASA Jared Isaacman phát biểu trong buổi cập nhật được phát trực tiếp khi giải thích cách tiếp cận từng bước đối với mục tiêu đưa con người trở lại Mặt Trăng. "Chúng tôi đã không nhảy thẳng tới Apollo 11."
Isaacman cũng công bố khả năng tái sử dụng một mô hình phát triển kỹ thuật được chế tạo để mô phỏng các xe tự hành Perseverance và Curiosity đang hoạt động trên Sao Hỏa. "Vẫn còn một chiếc khác," Isaacman nói, trích dẫn câu thoại nổi tiếng của Yoda trong bộ phim Star Wars: The Empire Strikes Back.
Chiếc xe tự hành thử nghiệm này có tên PROMISE, viết tắt của Polar Rover for Observation, Mapping, and In-Situ Exploration (trước đây được biết đến với tên gọi Optimism). PROMISE được phát triển tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (Jet Propulsion Laboratory, JPL) của NASA ở Nam California, nơi nó được sử dụng như một nền tảng thử nghiệm để kiểm tra các bản sửa lỗi hoặc các lệnh điều khiển mà các kỹ sư muốn đánh giá trên Trái Đất trước khi gửi chúng tới các xe tự hành Perseverance và Curiosity. Giờ đây, NASA muốn giao cho PROMISE một sứ mệnh riêng.
Mặc dù việc đưa PROMISE tới Mặt Trăng sẽ khiến Perseverance và Curiosity - cả hai vẫn đang hoạt động trên Sao Hỏa - không còn một nền tảng thử nghiệm tương ứng trên Trái Đất, Isaacman cho rằng điều đó hoàn toàn xứng đáng.
"Chúng tôi đã có nhiều năm kinh nghiệm vận hành hai xe tự hành trên bề mặt Sao Hỏa, và hiện đang sở hữu phần cứng mà những người nộp thuế đã đầu tư rất nhiều," ông nói. "Vì vậy, câu hỏi được đặt ra là: 'Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta đưa nó lên Mặt Trăng?'"
Isaacman cho biết chỉ cần thực hiện một số cải tiến nhỏ, PROMISE sẽ có thể góp phần thúc đẩy các kế hoạch thám hiểm Mặt Trăng của NASA. Tương tự Perseverance và Curiosity, xe tự hành thử nghiệm này sử dụng một máy phát nhiệt điện đồng vị phóng xạ (RTG), thiết bị chuyển đổi nhiệt sinh ra từ sự phân rã tự nhiên của vật liệu phóng xạ thành điện năng. Vì vậy, nó không cần ánh sáng Mặt Trời để hoạt động - một lợi thế đáng kể trên Mặt Trăng, nơi phần lớn các khu vực phải trải qua những khoảng thời gian dài chìm trong bóng tối. (NASA dự định xây dựng căn cứ Artemis gần vùng cực nam của Mặt Trăng, khu vực được cho là chứa trữ lượng băng nước dồi dào và cũng có điều kiện chiếu sáng tương đối phức tạp.)
Các robot khác hiện đang được phát triển để phóng trong những sứ mệnh tương lai tới Mặt Trăng, bao gồm cả các tàu đổ bộ được công bố trong bản cập nhật vừa qua, đều sử dụng năng lượng Mặt Trời. Từ nay đến năm 2029, NASA hy vọng sẽ phóng tới 20 sứ mệnh như vậy trong khuôn khổ sáng kiến CLPS (Commercial Lunar Payload Services) nhằm hỗ trợ giai đoạn đầu của kế hoạch xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng. Các tàu đổ bộ vừa được công bố sẽ là một trong những sứ mệnh đầu tiên của chương trình này.
Một trong những sứ mệnh đã được lên kế hoạch cho năm nay là tàu đổ bộ chở hàng Blue Moon Mark 1 của Blue Origin. Tàu này dự kiến sẽ được phóng bằng tên lửa New Glenn của công ty này, nhưng phương tiện đó đã phát nổ trong một cuộc thử nghiệm động cơ vào tháng trước. Sự cố đó đã khiến tiến độ của chương trình Blue Moon trở nên phức tạp hơn, mặc dù Giám đốc điều hành Blue Origin, Dave Limp, vẫn bày tỏ sự tin tưởng rằng New Glenn sẽ thực hiện chuyến phóng tiếp theo ngay trong năm nay.
Hai hợp đồng vận chuyển lên Mặt Trăng đã được trao cho tàu đổ bộ Griffin 1 của Astrobotic, trong đó một sứ mệnh sẽ đưa xe tự hành FLIP của Astrolab lên bề mặt Mặt Trăng vào nửa cuối năm 2026. Trong khi đó, các hợp đồng dành cho Firefly và Intuitive Machines lần lượt sử dụng các tàu đổ bộ Blue Ghost và Nova C của hai công ty này trong các sứ mệnh CLPS diễn ra trong vài năm tới.
Ba hình minh họa mô tả các tàu đổ bộ thương mại lên Mặt Trăng của Astrobotic, Intuitive Machines và Firefly trên bề mặt Mặt Trăng. NASA thông báo vào ngày 30/6 rằng các tàu đổ bộ này sẽ đưa thêm nhiều thiết bị nghiên cứu khoa học và trình diễn công nghệ của NASA xuống bề mặt Mặt Trăng để phục vụ chương trình Moon Base của cơ quan này. (Nguồn ảnh: Astrobotic/Intuitive Machines/Firefly)
Mỗi sứ mệnh CLPS sẽ mang theo ít nhất ba tải trọng của NASA. Hệ thống CALPSS (Stereo Camera for Lunar Plume Surface Studies) sẽ nghiên cứu ảnh hưởng của luồng khí phụt từ động cơ tàu đổ bộ đối với bụi Mặt Trăng nhằm dự đoán chính xác hơn các yêu cầu khi hạ cánh, đồng thời hạn chế hiện tượng xói mòn và vật chất bắn văng nguy hiểm; hệ thống LRA (Laser Retroreflector Array) sẽ kiểm tra khả năng xác định vị trí và dẫn đường của tàu đổ bộ bằng laser và gương phản xạ; còn thiết bị ETS (Linear Energy Transfer Spectrometer) sẽ đo mức bức xạ trong không gian xung quanh Mặt Trăng cũng như tại các khu vực khác nhau trên bề mặt của nó.
"Chúng ta đã biết khá nhiều về Mặt Trăng, và cũng đã có một số hiểu biết về vùng cực nam của nó, nhưng vẫn còn rất nhiều điều cần phải tìm hiểu trước khi đưa con người tới đó và thực sự xây dựng một căn cứ trên Mặt Trăng," Carlos Garcia-Golan, quản lý chương trình Moon Base của NASA, phát biểu trong sự kiện hôm 30/6. "Vì vậy, việc triển khai nhiều phương tiện khác nhau trên bề mặt để khảo sát, tìm hiểu môi trường cũng như các khu vực mà chúng ta muốn đặt chân tới là điều vô cùng quan trọng."
Garcia-Golan cũng hoàn toàn ủng hộ kế hoạch đưa PROMISE lên Mặt Trăng. Theo ông, mặc dù việc đưa một xe tự hành dự phòng của các sứ mệnh trên Sao Hỏa tới Mặt Trăng có vẻ điên rồ, nhưng đó chính là kiểu ý tưởng táo bạo mà NASA nên theo đuổi. Xét cho cùng, phương châm của JPL là "Dám thực hiện những điều vĩ đại."
"Chúng tôi theo đuổi những điều gần như bất khả thi, vậy thì tại sao lại không?" Garcia-Golan nói.
R.T
Theo Space
