Một vết đen Mặt Trời khổng lồ đang nhắm vào Trái Đất sau khi phóng ra hàng chục quầng lửa mạnh mẽ vào Chủ Nhật và Thứ Hai (ngày 1 và 2 tháng 2) - bao gồm cả vụ phun trào Mặt Trời mạnh nhất trong nhiều năm gần đây.
Theo một cảnh báo từ Trung tâm Dự báo Thời tiết Không gian (SWPC) thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA), hoạt động địa từ tăng cao - có thể dẫn đến hiện tượng cực quang rực rỡ xuất hiện ở các vĩ độ thấp hơn bình thường - có khả năng xảy ra vào Thứ Năm (ngày 5 tháng 2). Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để khẳng định chắc chắn.
Vết đen Mặt Trời này, được gọi là vùng 4366, xuất hiện đột ngột vài ngày trước và đã nhanh chóng phát triển đạt tới kích thước bằng khoảng một nửa vết đen Mặt Trời từng gây ra sự kiện Carrington nổi tiếng - một vụ phun trào Mặt Trời xảy ra vào tháng 9 năm 1859 và đã kích hoạt cơn bão địa từ gây thiệt hại nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận trong lịch sử. Sự phát triển nhanh chóng này khiến vết đen 4366 trở nên cực kỳ bất ổn; trong vòng 24 giờ từ Chủ Nhật đến Thứ Hai, khu vực này đã phun ra hơn 20 quầng lửa, bao gồm ít nhất 23 quầng cấp M và bốn cấp X - loại mạnh nhất trong các cấp độ quầng lửa Mặt Trời - theo NASA.
Đợt hoạt động dồn dập này đạt đỉnh vào khoảng 18h57 giờ miền Đông Hoa Kỳ (EST) hôm Chủ Nhật (tức 6h57 sáng Thứ Hai ở Việt Nam), khi vết đen này phóng ra một quầng lửa Mặt Trời cấp X8.1 mạnh mẽ, theo SWPC. Đây là quầng lửa mạnh nhất kể từ tháng 10 năm 2024, khi Mặt Trời phóng ra một quầng cấp X9.0.
Quầng cấp X gần đây ngay lập tức gây ra tình trạng mất sóng vô tuyến cục bộ tại khu vực Nam Thái Bình Dương, theo Spaceweather.com, đồng thời phát ra một luồng plasma di chuyển chậm hơn được biết tới là một vụ phun trào nhật hoa lớn (CME) hướng về phía Trái Đất. SWPC dự đoán rằng CME này sẽ sượt qua Trái Đất vào ngày 5 tháng 2, nhưng vẫn có khả năng va chạm nhẹ.
Nếu CME này va chạm vào Trái Đất, các hạt tích điện từ Mặt Trời sẽ lao về phía hai cực từ, tạo ra hiện tượng cực quang rực rỡ.
NOAA đã phát đi cảnh báo này sau khi quầng lửa xuất hiện. (Nguồn: NOAA)
Mặt Trời “thức giấc”
Các vết đen Mặt Trời là những vùng tối rộng lớn có độ bất ổn từ trường cao, hình thành trong tầng thấp của khí quyển Mặt Trời. Khi các đường sức từ quanh những khu vực này bị xoắn quá mức, chúng có thể bật ngược trở lại một cách dữ dội để tái lập trạng thái cân bằng, dẫn đến các quầng lửa và CME.
Hoạt động của vết đen Mặt Trời đạt đỉnh sau mỗi 11 năm, khi hai cực từ của Mặt Trời đảo vị trí trong giai đoạn được gọi là cực đại Mặt Trời. Tần suất và cường độ của các quầng lửa và CME cũng tăng mạnh trong thời kỳ hỗn loạn này.
Vào năm 2024, NASA xác nhận rằng cực đại Mặt Trời đã thực sự bắt đầu, và thời kỳ thời tiết không gian dữ dội có thể kéo dài đến năm 2026. Điều này có thể dẫn đến những đợt cực quang cực kỳ hiếm và lan rộng, giống như những gì được ghi nhận vào tháng 5 năm 2024, khi một CME khổng lồ đã đẩy cực quang phía Bắc xuống tận bang Florida. Một nghiên cứu gần đây cho biết vết đen Mặt Trời gây ra cơn bão đó đã tồn tại trên Mặt Trời hơn ba tháng, phóng ra gần 1.000 quầng lửa trong suốt giai đoạn tồn tại của nó.
Các cơn bão bức xạ Mặt Trời mạnh cũng có thể gây ra nhiều hệ quả tiêu cực như mất tín hiệu vô tuyến, gián đoạn GPS, và gây hư hỏng cho vệ tinh cũng như tàu không gian.
Quầng lửa Mặt Trời mạnh nhất của năm 2025 là một vụ phun trào lớp X5.1 được ghi nhận vào tháng 11. Vết đen 4366 hiện đã vượt qua mốc đó - nhưng liệu nó có tiếp tục duy trì để phá kỷ lục của chính mình hay không vẫn còn là điều chưa thể biết chắc.
Bryan
Theo Livescience
