Nhà thiên văn và toán học người Anh Edmond Halley thực ra không phải là người đầu tiên hiểu được chu kỳ của sao chổi mà ngày nay mang tên ông. Điều này được chứng minh qua nghiên cứu của một số học giả, trong đó có Giáo sư Simon Portegies Zwart. Chính tu sĩ Eilmer xứ Malmesbury đã là người, ngay từ thế kỷ 11, liên kết hai lần xuất hiện của sao chổi này.
Các sự kiện này được ghi chép bởi nhà biên niên sử thế kỷ 12 William xứ Malmesbury, nhưng cho đến nay vẫn chưa được các học giả chú ý. Portegies Zwart và Lewis hiện cho rằng Eilmer (hay còn gọi là Aethelmaer) đã tận mắt chứng kiến cả hai lần xuất hiện của sao chổi.
Phát hiện của họ đã được công bố trong cuốn sách Dorestad and Everything After. Ports, townscapes & travellers in Europe, 800-1100.
Halley xác định tính chu kỳ của sao chổi
Halley là người khám phá ra rằng sao chổi định kỳ rất sáng, sau này được đặt theo tên ông (1P/Halley) từng được quan sát vào các năm 1531, 1607 và 1682, thực chất chỉ là một sao chổi quay trở lại khoảng mỗi 76 năm.
Vào năm 1066, sao chổi này đã được quan sát tại Trung Quốc trong hơn hai tháng. Dù đạt độ sáng tối đa vào ngày 22 tháng 4 năm 1066, sao chổi Halley chỉ được nhìn thấy tại Brittany và quần đảo Anh vào ngày 24 tháng 4 năm đó. Sao chổi này cũng xuất hiện trong tấm thảm Bayeux, miêu tả các sự kiện diễn ra trong năm 1066.
Sự xuất hiện của sao chổi như điềm báo trong các biên niên sử thời Trung Cổ
Sao chổi xuất hiện trong thời gian trị vì ngắn ngủi của Vua Harold Godwinson, từ ngày 6 tháng 1 đến 14 tháng 10 năm 1066. Nghiên cứu nguồn tư liệu của Portegies Zwart và Lewis cho thấy một sao chổi đã được quan sát năm lần trong vài thế kỷ quanh thời điểm này. Trong những lời truyền miệng, những lần xuất hiện đó thường gắn liền với cái chết của các vị vua, chiến tranh hoặc nạn đói tại quần đảo Anh.
Một sao chổi không được đề cập trong các biên niên sử, được cho là đã xuất hiện trước cái chết của Tổng Giám mục Sigeric xứ Canterbury vào năm 995, có thể được xem như một hình thức “tin giả” trong lịch sử, hoặc là sự thổi phồng sự kiện - có khả năng nhằm gieo rắc nỗi sợ về cơn thịnh nộ của Thượng Đế đối với tội lỗi của dân chúng Anh.
Tu sĩ Eilmer xứ Malmesbury hẳn đã cao tuổi khi ông nhìn thấy sao chổi Halley lần thứ hai vào năm 1066. Ông nhận ra rằng mình đã từng nhìn thấy sao chổi đó trước đây, vào năm 989. Một lần nữa, như thông lệ thời bấy giờ, nhà vua được cảnh báo về tai họa sắp xảy ra.
Lời kêu gọi đánh giá lại và tiếp tục nghiên cứu
Các nhà nghiên cứu cho rằng sao chổi Halley nên được đặt tên khác, vì nó đã được quan sát ít nhất hai lần từ nhiều thế kỷ trước. Portegies Zwart phát biểu: “Nghiên cứu này thực sự rất thú vị, nhưng cũng là một thử thách khi phải làm việc trong một dự án liên ngành cùng với một nhà sử học. Tuy nhiên, chúng tôi dự định sẽ tiếp tục nghiên cứu thêm về các sao chổi có chu kỳ kiểu này.”
Đặng Vũ Tuấn Sơn
Dịch từ bài của Đại học Leiden, đăng trên Phys.org
