Hãy ra ngoài sau khi trời tối vào mùa đông này và nhìn về phía Đông Nam, bạn sẽ thấy một số ngôi sao sáng nhất trên bầu trời đêm: Thắt lưng của Orion, Betelgeuse, Sirius, Aldebaran và Capella. Ngay phía trên đám đông rực rỡ này là chòm sao yên tĩnh hơn Perseus, nơi không có những ngôi sao đặc biệt sáng, nhưng lại ẩn chứa một điều phi thường mà mắt thường không thể nhìn thấy - sự ra đời bùng nổ của các ngôi sao mới.
Ẩn mình bên trong đám mây phân tử Perseus là NGC 1333, được đặt biệt danh là Tinh vân Phôi (Embryo Nebula) vì nó chứa nhiều ngôi sao trẻ, nóng, đang giúp các nhà thiên văn học hiểu rõ điều gì thực sự xảy ra khi một ngôi sao được sinh ra. NGC 1333 là một tinh vân phản xạ, tức là một đám mây khí và bụi được chiếu sáng bởi ánh sáng mạnh mẽ phát ra từ các ngôi sao vừa hình thành, trong đó một số dường như thường xuyên phun ra các tia vật chất. Đây là một trong những vùng tạo sao gần Hệ Mặt Trời nhất. Vào ngày 16 tháng 12, các nhà thiên văn học đã công bố những hình ảnh chi tiết nhất từng có về một tia vật chất do một ngôi sao mới sinh phóng ra, mang tên SVS 13, cho thấy một chuỗi các cấu trúc dạng vòng lồng vào nhau. Phát hiện này là bằng chứng cho thấy ngôi sao đã trải qua các đợt bùng phát - giải phóng một lượng năng lượng khổng lồ - trong suốt nhiều thập kỷ.
Khám phá này, được nhóm nghiên cứu mô tả trên tạp chí Nature Astronomy, đánh dấu lần xác nhận quan sát trực tiếp đầu tiên cho một mô hình lý thuyết tồn tại từ lâu về cách các sao trẻ tích tụ vật chất xung quanh, rồi sau đó phóng thích chúng một cách bùng nổ.
Nhóm nghiên cứu đã thu được hình ảnh độ phân giải cao, dạng ba chiều, của một tia vật chất chuyển động nhanh phát ra từ một trong những ngôi sao trẻ của SVS 13 bằng cách sử dụng hệ thống kính ALMA tại Chile. Trong hình ảnh, họ xác định được hơn 400 vòng phân tử siêu mỏng có dạng vòng cung. Giống như các vòng sinh trưởng của thân cây đánh dấu sự trôi qua của thời gian, mỗi vòng ở đây ghi lại dấu vết của một đợt bùng phát năng lượng trong lịch sử ban đầu của ngôi sao trẻ. Đáng chú ý, vòng trẻ nhất trùng khớp với một đợt bùng phát sáng được quan sát trong hệ SVS 13 vào đầu những năm 1990, cho phép các nhà nghiên cứu liên kết trực tiếp một sự kiện hoạt động cụ thể trong quá trình hình thành sao với sự thay đổi vận tốc của tia vật chất. Người ta cho rằng các đợt bùng phát đột ngột trong hoạt động của tia này là do một lượng lớn khí rơi xuống ngôi sao trẻ.
“Những hình ảnh này mang đến cho chúng tôi một cách hoàn toàn mới để ‘đọc’ lịch sử của một ngôi sao trẻ,” đồng tác giả nghiên cứu Gary Fuller, giáo sư tại Đại học Manchester, cho biết. “Mỗi nhóm vòng thực chất là một dấu mốc thời gian của một vụ phun trào trong quá khứ. Điều này mang lại cho chúng tôi những hiểu biết mới quan trọng về cách các sao trẻ phát triển và cách các hệ hành tinh đang hình thành của chúng được định hình.”
Lyr
Theo Livescience
