Các nhà khoa học đã phát hiện điều mà họ tin là sét trên Sao Hỏa bằng cách “nghe trộm” tiếng gió xoáy được ghi lại bởi tàu thăm dò Perseverance của NASA. Âm thanh lách tách của các phóng điện đã được ghi lại bởi một micro gắn trên tàu, theo báo cáo từ một nhóm nghiên cứu do Pháp dẫn đầu vào thứ Tư vừa qua.
Các nhà nghiên cứu đã ghi nhận 55 trường hợp mà họ gọi là "sét nhỏ" trong hai năm Sao Hỏa (một năm Sao Hỏa dài bằng gần hai năm Trái Đất), chủ yếu xảy ra trong các trận bão bụi và hiện tượng lốc bụi. Gần như tất cả các trường hợp đều xảy ra vào những ngày Sao Hỏa có gió mạnh nhất, trong các cơn bão bụi và lốc bụi (một ngày Sao Hỏa dài 24,6 giờ, được gọi là "sol" thay vì "day").
Các tia hồ quang điện chỉ dài vài centimet, xảy ra trong phạm vi 2 mét quanh micro nằm trên đỉnh cột cao của tàu, một phần của hệ thống dùng để khảo sát đá trên Sao Hỏa bằng camera và tia laser. Những tia lửa điện, tương tự như tĩnh điện trên Trái Đất, có thể được nghe thấy rõ ràng giữa tiếng gió mạnh và bụi va vào micro.
Các nhà khoa học đã tìm kiếm hoạt động điện và sét trên Sao Hỏa suốt nửa thế kỷ qua, theo lời tác giả chính của nghiên cứu, Baptiste Chide, thuộc Viện Nghiên cứu Thiên văn học và Hành tinh học ở Toulouse (Pháp). “Điều này mở ra một lĩnh vực nghiên cứu hoàn toàn mới cho khoa học Sao Hỏa,” Chide nói, đồng thời dẫn chứng các ảnh hưởng hóa học có thể xảy ra do phóng điện. “Nó giống như tìm thấy một mảnh ghép bị thiếu trong trò chơi xếp hình.”
Bằng chứng rất mạnh mẽ và có tính thuyết phục, nhưng nó dựa vào một thiết bị duy nhất vốn được thiết kế để ghi âm khi tàu bắn laser vào đá, chứ không phải để ghi lại các tia sét, theo Daniel Mitchard của Đại học Cardiff, người không tham gia vào nghiên cứu. Hơn nữa, ông lưu ý trong một bài viết kèm theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature rằng các phóng điện chỉ được nghe thấy, chứ không nhìn thấy.
“Đây thực sự là một phát hiện tình cờ khi nghe được điều gì đó đang diễn ra gần đó, và mọi bằng chứng đều chỉ ra rằng đây là sét trên Sao Hỏa,” Mitchard nói qua email. Tuy nhiên, cho đến khi các thiết bị mới được gửi lên để xác minh phát hiện này, “tôi cho rằng vẫn sẽ còn tranh cãi từ một số nhà khoa học về việc liệu đây thực sự có phải là sét hay không.”
Sét đã được xác nhận trên Sao Mộc và Sao Thổ, và Sao Hỏa từ lâu đã bị nghi ngờ cũng có hiện tượng này. Để tìm ra nó, Chide và nhóm của ông đã phân tích 28 giờ ghi âm từ Perseverance, ghi lại các lần “sét nhỏ” dựa trên tín hiệu âm thanh và điện. Các phóng điện do lốc bụi di chuyển nhanh tạo ra chỉ kéo dài vài giây, trong khi các phóng điện do bão bụi sinh ra có thể kéo dài đến 30 phút.
“Giống như một cơn giông trên Trái Đất, nhưng hầu như không thể nhìn thấy bằng mắt thường và kèm theo nhiều tia lách tách yếu ớt,” Chide nói qua email. Ông lưu ý rằng bầu khí quyển mỏng, giàu carbon dioxide của Sao Hỏa hấp thụ phần lớn âm thanh, khiến một số tia lách tách hầu như không thể nhận ra.
Theo Chide, khí quyển của Sao Hỏa dễ xảy ra hiện tượng phóng điện và tạo tia lửa hơn Trái Đất, do sự tiếp xúc giữa các hạt bụi và cát. “Bằng chứng hiện tại cho thấy khả năng người đầu tiên đặt chân lên Sao Hỏa bị sét đánh khi cắm cờ trên bề mặt là cực kỳ thấp,” Mitchard viết trên Nature. Tuy nhiên, “những phóng điện nhỏ và thường xuyên giống như tĩnh điện có thể gây vấn đề cho các thiết bị nhạy cảm.”
Đây không phải là những âm thanh đầu tiên từ Sao Hỏa được truyền về bởi Perseverance. Người ở Trái Đất từng nghe được tiếng bánh xe của tàu nghiến qua bề mặt Sao Hỏa và tiếng cánh quạt của chiếc trực thăng phụ tá Ingenuity (hiện không còn hoạt động) xoay vù vù. Từ năm 2021, Perseverance đã và đang khảo sát một vùng đồng bằng sông đã khô cạn trên Sao Hỏa, thu thập các mẫu đá để tìm dấu hiệu của sự sống vi sinh cổ xưa. NASA dự kiến sẽ đưa các mẫu lõi đá này về Trái Đất để phân tích trong phòng thí nghiệm, nhưng kế hoạch này hiện bị đình trệ vô thời hạn trong khi cơ quan này đang cố gắng tìm kiếm các phương án rẻ hơn.
Bryan
Theo Phys.org
