Từ những năm 1950, nhân loại đã bắt đầu hành trình tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất bằng các công cụ ngày càng tiên tiến. Nhưng sau hàng thập kỷ thăm dò không gian, phân tích thiên thạch, sử dụng kính thiên văn vô tuyến và điều tra các hiện tượng UFO, chúng ta thực sự đã tìm thấy điều gì? Một phân tích mới do nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi Seyed Sina Seyedpour Layalestani từ Đại học Tự trị Hồi giáo ở Iran đã xem xét những bằng chứng thuyết phục nhất cho đến nay: từ những tảng đá cổ xưa rơi xuống Trái Đất mang theo chính các thành phần nền tảng của sự sống.
Thiên thạch Murchison, rơi xuống Úc năm 1969, có tuổi đời lớn hơn cả Hệ Mặt Trời, khoảng 7 tỷ năm. Các phân tích gần đây đã tiết lộ một điều phi thường: tất cả năm nucleobase (bazơ nitơ) cấu thành ADN và ARN (adenine, guanine, thymine, cytosine và uracil) đều hiện diện trong tảng đá cổ đại này. Các phân tử này, được xác nhận là có nguồn gốc ngoài Trái Đất, đã thách thức giả định lâu nay rằng các thành phần của sự sống chỉ có thể hình thành trên Trái Đất.
Thiên thạch Murchison trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia ở Washington. Nguồn: Basilicofresco.
Thiên thạch Orgueil, phát nổ trên bầu trời Pháp vào năm 1864, cũng kể một câu chuyện tương tự. Tảng đá carbon này không chỉ chứa các amino acid như glycine và alanine, mà còn có các cấu trúc giống vi hóa thạch - những hình dạng nhỏ giống với vi khuẩn định hướng từ từng được tìm thấy trong các đại dương của Trái Đất. Mặc dù ban đầu, các nhà khoa học cho rằng đây là hiện tượng khoáng vật hoặc nhiễm bẩn, nhưng các nghiên cứu gần đây đã xác nhận nguồn gốc ngoài hành tinh của chúng.
Thăm dò không gian mở rộng phạm vi tìm kiếm
Các tàu thăm dò không gian đã mở rộng cuộc tìm kiếm vượt ra ngoài thiên thạch. Các robot tự hành trên Sao Hỏa đã phát hiện ra dòng nước lỏng cổ đại và băng đá. Tàu Cassini phát hiện các dải băng khổng lồ trên Enceladus, một vệ tinh của Sao Thổ. Tàu đổ bộ Phoenix xác nhận sự hiện diện của nước đá chỉ cách bề mặt Sao Hỏa khoảng 3 cm. Những khám phá này cho thấy rằng các yếu tố cơ bản của sự sống: nước, hợp chất hữu cơ, và nguồn năng lượng có vẻ như tồn tại rộng rãi trong Hệ Mặt Trời.
Minh họa tàu Phoenix Mars trong quá trình hạ cánh. Nguồn: NASA/JPL/Corby Waste.
Các kính thiên văn vô tuyến đã phát hiện hơn 100 phân tử hữu cơ trong các đám mây bụi liên sao, bao gồm cả amino acid và các thành phần của nucleic acid. Những phát hiện này củng cố giả thuyết panspermia - ý tưởng rằng các thành phần của sự sống phân bố khắp không gian và có thể đã “gieo mầm” cho các hành tinh trên khắp thiên hà.
Vậy còn các nền văn minh có trí tuệ ngoài hành tinh thì sao?
Mặc dù đã có hàng thập kỷ báo cáo về UFO và các chương trình SETI phát tín hiệu vào không gian, vẫn chưa có bằng chứng xác thực nào về trí thông minh ngoài Trái Đất. Phần lớn các hiện tượng UFO được giải thích là các hiện tượng tự nhiên như sét hòn, hiện tượng plasma trong tầng nhiệt quyển, hoặc các sai sót trong quan sát. Các “thi thể người ngoài hành tinh” được trình bày trước Quốc hội Mexico vào năm 2023 nhanh chóng bị bác bỏ là tác phẩm nhân tạo.
Vấn đề không phải là thiếu bằng chứng về các thành phần của sự sống, mà là chưa thể chứng minh rằng những thành phần đó đã thực sự hình thành sự sống ở nơi nào khác. Việc phát hiện các base tạo thành ADN trong thiên thạch hàng tỷ năm tuổi không chứng minh rằng có vi khuẩn ngoài hành tinh từng tồn tại, mà chỉ cho thấy hóa học nền của sự sống có thể xảy ra một cách tự nhiên trong không gian.
Trí tuệ nhân tạo tham gia cuộc tìm kiếm
Lúc này, trí tuệ nhân tạo (AI) đang đóng vai trò ngày càng quan trọng. Các thuật toán AI mới có thể phân tích thành phần hóa học của thiên thạch để phân biệt nguồn gốc sinh học hay phi sinh học của các hợp chất hữu cơ. Học máy cũng giúp lọc nhiễu trong tín hiệu vô tuyến và phát hiện dấu hiệu sinh học trong khí quyển các ngoại hành tinh. Trong khi con người dễ bỏ qua các mô hình tinh vi trong khối dữ liệu khổng lồ, AI lại vượt trội trong nhiệm vụ đó.
Chúng ta đã tìm thấy các mảnh ghép. Các thành phần cấu tạo nên sự sống tồn tại khắp nơi trong không gian. Nhưng việc những mảnh ghép đó đã từng kết hợp lại thành sinh vật sống (dù là vi sinh hay có trí tuệ) hay chưa vẫn là câu hỏi hấp dẫn nhất chưa có lời giải của vũ trụ.
Lyr
Theo Universetoday
