Một nhóm các nhà thiên văn học quốc tế đã thực hiện những quan sát quang phổ và trắc quang đa sắc chi tiết của SN 2022xlp - một supernova loại Iax (phát âm là "loại một-a-x"). Kết quả của chiến dịch quan sát, được công bố ngày 9 tháng 9 trên máy chủ tiền in arXiv, có thể mang lại cái nhìn sâu hơn về bản chất của loại supernova hiếm gặp này.
Supernova loại Ia (SN Ia) thường được tìm thấy trong các hệ sao kép, trong đó một trong hai ngôi sao là sao lùn trắng (WD). Những vụ nổ sao thuộc loại này có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà thiên văn học, vì chúng có thể cung cấp những manh mối quan trọng về sự tiến hóa của các ngôi sao và thiên hà.
Supernova loại Iax là một phân nhóm rất hiếm của SN Ia, đặc trưng bởi việc để lại tàn dư sao thay vì làm phân tán hoàn toàn sao lùn trắng. Nhìn chung, chúng tương tự SN Ia nhưng có vận tốc vật chất bị tống ra thấp hơn và độ sáng cũng yếu hơn.
SN 2022xlp là một supernova được phát hiện năm 2022, trong thiên hà NGC 3938, cách Trái Đất khoảng 72,2 triệu năm ánh sáng. Dựa trên quang phổ đầu tiên thu được của SN 2022xlp, supernova này đã được phân loại là SN loại Iax. SN 2022xlp đạt cấp sáng tuyệt đối cực đại là -16,04 Mag, khiến nó trở thành supernova loại Iax có độ sáng trung bình thứ hai được xác định.
Do SN 2022xlp nằm trong vùng độ sáng hiếm gặp của các SN Iax, nhóm các nhà thiên văn do Dominik Bánhidi thuộc Đại học Szeged (Hungary) dẫn đầu đã tiến hành quan sát trắc quang và quang phổ của supernova này, sử dụng nhiều kính thiên văn trên mặt đất và trong không gian, nhằm tìm hiểu rõ hơn về các đặc tính của nó.
“Chúng tôi trình bày các quan sát trắc quang đa sắc và quang phổ của SN 2022xlp, đây là supernova loại Iax có độ sáng trung bình thứ hai được theo dõi chi tiết, với cấp sáng đạt cực đại thuộc dải tần V đạt Mmax(V) = −16,04 ± 0,25 mag,” các nhà khoa học viết trong bài báo.
Chiến dịch quan sát bắt đầu sáu ngày sau vụ nổ và kéo dài trong 73 ngày. Các hình ảnh thu được, cùng với dữ liệu lưu trữ, cho thấy sự tiến hóa màu sắc khá nhanh do nhiệt độ quang quyển giảm trong giai đoạn đầu. Sự thay đổi chỉ số màu được xác định là khoảng 1,5 cấp sáng trong khoảng từ tám ngày trước vụ nổ đến 20 ngày sau.
Thông qua việc phân tích các đặc tính đường cong sáng, sự biến đổi màu sắc và các đặc điểm quang phổ của SN 2022xlp, các nhà thiên văn phát hiện rằng nó rất giống với SN 2019muj - supernova loại Iax có độ sáng trung bình đầu tiên được biết đến. Hơn nữa, khi so sánh sự tiến hóa màu của các SN Iax có độ sáng khác nhau, họ nhận thấy biên độ thay đổi màu sắc lớn hơn ở những supernova loại Iax sáng hơn.
Nghiên cứu cũng cho thấy tổng thông lượng bức xạ cực đại của SN 2022xlp ước tính đạt 887 x 1039 erg/s và cho thấy sự hình thành nickel phóng xạ tương đương với 0,02 lần khối lượng Mặt Trời. Năng lượng vụ nổ của supernova được tính toán vào khoảng 2 x 1049 erg và khối lượng vật chất bị tống ra ước tính khoảng 0,14 khối lượng Mặt Trời.
Duy Đông
Theo Phys.org
