Tối mùng 7 - rạng sáng mùng 8 tháng 9, hiện tượng nguyệt thực toàn phần sẽ xảy ra. Đây là hiện tượng thiên văn rất thú vị và có thể quan sát được một cách dễ dàng dù bằng mắt thường hay qua các kính thiên văn. Phạm vi có thể quan sát hiện tượng trải dải qua nhiều khu vực thuộc châu Âu, chau Á, châu Phi và châu Đại Dương. Việt Nam thuộc khu vực có thể quan sát trọn vẹn hiện tượng này.
Nguyệt thực là gì?
Nguyệt thực là hiện tượng xảy ra khi Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng nằm thẳng hàng (hoặc gần như thẳng hàng) với Trái Đất nằm giữa. Vào thời điểm này, Mặt Trăng đi vào vùng bóng tối phía sau Trái Đất và chỉ nhận được một phần ánh sáng từ Mặt Trời so với khi nó không đi vào khu vực này. Vì lý do này, một phần hoặc toàn bộ Mặt Trăng sẽ tối hơn bình thường và có màu đỏ thẫm - vì thế, một số người còn gọi nó là "Trăng máu", tuy nhiên đó là một cách gọi mang tính ví von, không phải thuật ngữ chính xác.
Nguyệt thực là một hiện tượng không quá hiếm (gần như năm nào cũng có ít nhất một lần có nguyệt thực một phần, toàn phần hoặc nửa tối) và rất dễ quan sát ngay cả khi không có dụng cụ nào hỗ trợ. Mặc dù vậy, nó vẫn luôn là một hiện tượng quang học thú vị và thu hút được sự chú ý của nhiều người.
Hiện tượng diễn ra trong tháng 9 năm nay là một nguyệt thực toàn phần, có nghĩa là toàn bộ Mặt Trăng sẽ đi vào vùng bóng tối, khiến cho nó tối đi khá nhiều (so với Trăng tròn thông thường) và chuyển sang màu đỏ thẫm.
Mô tả nguyên lý của hiện tượng nguyệt thực (trích từ "Từ điển Thiên văn học và Vật lý thiên văn" của VACA).
Quan sát như thế nào?
Nguyệt thực diễn ra vào tháng này có tổng thời lượng của pha toàn phần là hơn 82 phút, tính cả pha một phần là 3 giờ 29 phút còn nếu tính cả pha nửa tối thì tổng thời lượng của hiện tượng lên tới hơn 5 giờ. Tuy nhiên, giai đoạn nửa tối không thực sự đáng chú ý, mà khoảng thời gian thú vị nhất để quan sát là khi có nguyệt thực một phần và đặc biệt là toàn phần.
Bản đồ của NASA cho thấy các khu vực quan sát được nguyệt thực. Việt Nam nằm trong vùng được đánh dấu "All Eclipse Visible", có thể quan sát trọn vẹn hiện tượng.
Dưới đây là lịch trình chi tiết của hiện tượng, tính theo giờ Việt Nam tối mùng 7, rạng sáng mùng 8 tháng 9 (theo Timeanddate.com).
- Nguyệt thực nửa tối bắt đầu: 22h28
- Nguyệt thực một phần bắt đầu: 23h27
- Nguyệt thực toàn phần bắt đầu: 00h30
- Nguyệt thực cực đại: 01h11
- Nguyệt thực toàn phần kết thúc:01h52
- Nguyệt thực một phần kết thúc: 02h56
- Nguyệt thực nửa tối kết thúc: 03h55
Lịch trình và vị trí của Mặt Trăng so với bóng tối của Trái Đất, theo Sky & Telescope, dịch và hiệu đính bởi VACA.
Những lưu ý cần nhớ
Nguyệt thực hoàn toàn vô hại đối với mắt của bạn, do đó bạn có thể nhìn trực tiếp vào nó. Bạn cũng không cần phải có những dụng cụ chuyên dụng như kính thiên văn hay ống nhòm để quan sát hiện tượng này - mặc dù nếu có thì bạn sẽ có một cái nhìn thú vị hơn khá nhiều. Về cơ bản, có hai điều cần lưu ý đối với việc quan sát như sau:
- Thời tiết luôn quan trọng. Nếu trời có mưa, giông hoặc mây mù thì bạn không thể quan sát hiện tượng. Do đó, bạn cần một bầu trời ít mây. Nói chung, chỉ cần bạn nhìn thấy Mặt Trăng và nó tiếp tục không lặn vào sau một đám mây nào đó thì tức là bạn quan sát được nguyệt thực.
- Hãy chọn nơi quan sát có góc nhìn càng rộng càng tốt, tránh việc bị ánh sáng nhân tạo (đèn đường, đèn của các tòa nhà) chiếu thẳng vào mắt từ phía trên.
Cuối cùng, đây là hiện tượng quang học bình thường và không hề xa lạ với nhân loại, nó không phải bất cứ điềm báo nào và không liên quan gì tới các yếu tố tâm linh hoặc tôn giáo mà một số nơi thường tuyên truyền sai lệch!
VACA
