Sẽ tuyệt vời đến mức nào nếu Mặt Trời có thể phát ra ánh sáng xanh lục ma quái vào dịp Halloween? Hóa ra, các nhà khoa học đã phát hiện rằng ngôi sao của chúng ta thực sự có thể chuyển sang màu xanh lục (xanh lá), nhưng chỉ sau hàng tỷ năm nữa, khi nó đã chết - và chỉ khi sau đó nó bắt đầu nuốt chửng các hành tinh như một xác sống vũ trụ.
Điều này có thể xảy ra vì các nhà khoa học đã phát hiện rằng các sao lùn trắng, loại tàn dư sao mà những ngôi sao có kích thước tương đương Mặt Trời để lại sau khi chết, thực sự có thể mang nhiều màu sắc khác nhau, bao gồm cả màu xanh lục, nếu chúng nuốt chửng những hành tinh đất đá của mình như những kẻ ăn thịt đồng loại trong vũ trụ.
Đối với các nhà khoa học nghiên cứu sao, màu sắc của các ngôi sao từ lâu đã là dấu hiệu cho biết nhiệt độ của chúng. Các sao lạnh có màu cam, trong khi những sao như Mặt Trời có màu trắng, còn những sao nóng nhất phát ra ánh sáng xanh lam nhạt. Điều này tương tự như một thanh sắt của thợ rèn phát sáng màu đỏ, sau đó chuyển sang màu cam rồi trắng rực khi được nung nóng. Các nhà nghiên cứu luôn giả định rằng các sao lùn trắng cũng tuân theo quy luật này. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy những xác sao này có thể phát sáng với nhiều màu sắc khác nhau, bao gồm xanh lục, hồng, xanh lơ, vàng và tím. Điều đó có nghĩa là vũ trụ có nhiều màu sắc hơn chúng ta từng nghĩ.
"Hầu hết các sao, bao gồm phần lớn các sao lùn trắng, hoạt động giống như những 'vật bức xạ hoàn hảo', vì vậy màu sắc của chúng gần như hoàn toàn được quyết định bởi nhiệt độ. Nhưng chưa ai thực sự tìm hiểu xem các sao lùn trắng còn có thể có những màu sắc nào khác," trưởng nhóm nghiên cứu Mark Hollands thuộc Đại học Warwick cho biết trong một tuyên bố gửi tới Space.com.
"Hóa ra những ngôi sao có mật độ cực kỳ cao này thực sự có thể tạo ra những màu sắc mà không ai ngờ tới, và một số màu trong đó thực sự khiến tôi ngạc nhiên."
Các sao lùn trắng phá vỡ quy luật màu sắc của sao như thế nào
Các sao lùn trắng có tên gọi như vậy vì khi được phát hiện, chúng có nhiệt độ cao đến mức đáng ngạc nhiên và phát ra ánh sáng trắng hoặc xanh lam nhạt. Tuy nhiên, nghiên cứu mới này cho thấy vẻ ngoài có phần đơn điệu và đồng nhất đó là do không có sao lùn trắng nào đủ gần để các nhà thiên văn trên Trái Đất có thể nhìn thấy màu sắc thực sự của chúng.
VACA là tổ chức khoa học phi lợi nhuận, tiên phong trong việc phổ biến kiến thức thiên văn học tại Việt Nam, hoạt động từ năm 2002. Để góp phần duy trì các nội dung thiên văn học miễn phí và hoạt động phổ biến kiến thức của VACA, bạn có thể ủng hộ nhóm tác giả tại đây.
Chìa khóa giải thích dải màu sắc giống như cầu vồng mà nhóm nghiên cứu cho rằng các sao lùn trắng có thể sở hữu chính là mật độ của chúng. Các sao lùn trắng hình thành khi những ngôi sao có khối lượng xấp xỉ Mặt Trời cạn kiệt nhiên liệu và không còn khả năng chống lại lực hấp dẫn của chính mình, khiến lõi của chúng co sụp. Kết quả là vật chất cấu tạo nên các sao lùn trắng có mật độ xấp xỉ mật độ của nước, lớn hơn hàng triệu lần so với mật độ tại bề mặt Mặt Trời, tức quang cầu.
Trong những điều kiện này, các nguyên tố như carbon (C), calcium (Ca) và sodium (Na / trong tiếng Việt thường gọi là natri) có thể tương tác với plasma heliumum đậm đặc xung quanh và hấp thụ ánh sáng trên một dải màu rộng hơn so với khi ở mật độ thấp. Điều đó khiến màu sắc của các sao lùn trắng lệch khỏi màu trắng hoặc xanh lam nhạt vốn được quan sát thấy ở một vật bức xạ nhiệt hoàn hảo.

Hình ảnh mô phỏng các sao lùn trắng với màu sắc chính xác. (Nguồn ảnh: Mark Hollands/Đại học Warwick)
Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng màu sắc của các sao lùn trắng có thể được phân thành những nhóm riêng biệt, gắn liền với thành phần hóa học cụ thể của khí quyển mỗi tàn dư sao.
Các sao lùn trắng giàu carbon sẽ có màu hồng hoặc tím, trong khi những sao có khí quyển được bổ sung vật chất từ các mảnh vụn của tiểu hành tinh và sao chổi bị nuốt chửng, cũng như tàn dư của những hệ hành tinh cổ, sẽ có sắc vàng rõ hơn. Các sao lùn trắng lạnh hơn, có khí quyển chứa hỗn hợp hydrogen (H) và helium (He), thường sẽ phát sáng màu xanh lơ hoặc xanh lam nhạt, do các phân tử hydrogen va chạm với các nguyên tử helium trong khí quyển đậm đặc của chúng.
Tuy nhiên, một trong những ví dụ nổi bật nhất về màu sắc của sao lùn trắng sẽ xuất hiện khi một trong những ngôi sao đã chết nhưng vẫn còn tồn tại này bắt đầu nuốt chửng các hành tinh xung quanh nó như một xác sống trong phim kinh dị.
Xác sống sao lùn trắng chuyển sang màu xanh lục
Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng một số sao lùn trắng đã chết có thể trở nên hơi xanh lục (xanh lá) sau khi nuốt chửng những hành tinh có quỹ đạo quanh chúng.
Một ví dụ là WD J1330+6435, một sao lùn trắng lạnh nằm cách chúng ta khoảng 326 năm ánh sáng, đang bồi tụ vật chất đất đá từ một hành tinh đồng hành. Quá trình này đã làm giàu khí quyển của nó bằng calcium, lithium (Li) và sodium, và mô hình của nhóm nghiên cứu cho thấy điều đó có thể khiến WD J1330+6435 mang sắc xanh lục.
Nhưng không giống những xác sống (zombie) có làn da xanh lục trong bộ phim kinh điển Dawn of the Dead của George Romero, hiện vẫn chưa có những đám đông xác sống vũ trụ mang khuôn mặt xanh lục như vậy... ít nhất là cho đến lúc này.
Các nhà nghiên cứu cho rằng chưa từng có ngôi sao nào khác, dù còn sống hay đã chết, được báo cáo một cách đáng tin cậy là có màu xanh lục. Điều đó khiến WD J1330+6435 trở thành ngôi sao thực sự có màu xanh lục đầu tiên được biết đến.

Hình minh họa một ngôi sao xanh lục (Nguồn ảnh: Robert Lea, tạo bằng Canva)
"Những dấu vết sodium trong khí quyển của sao lùn trắng này hấp thụ phần màu cam của quang phổ, để lại ánh sáng xanh lục ma quái," Hollands cho biết. "Hãy tưởng tượng bạn đang đứng trên một hành tinh và ngước nhìn một ngôi sao xanh lục. Cảm giác giống như một cảnh trong phim khoa học viễn tưởng."
Các nhà khoa học nhìn thấy màu đỏ
Nhóm nghiên cứu không chỉ phát hiện rằng một sao lùn trắng đã biết là ngôi sao xanh lục đầu tiên từ trước đến nay; họ còn phát hiện một ngôi sao có thể là ngôi sao đỏ nhất từng được biết đến, dưới dạng sao lùn trắng WD J1011+2845.
Nằm cách Trái Đất chỉ 48 năm ánh sáng, sao lùn trắng này có một vùng đối lưu sâu, vận chuyển carbon từ lõi lên bề mặt. Các phân tử carbon này làm biến đổi ánh sáng phát ra từ sao lùn trắng, khiến nó phát sáng với màu hồng cá hồi đậm, không giống bất kỳ màu sắc nào từng được quan sát ở các sao khác.

Được làm giàu từ bên dưới: Sao lùn trắng lạnh WDJ0902+2010 có một vùng đối lưu sâu bên trong lớp vỏ ngoài chủ yếu gồm helium. (Nguồn ảnh: Mark A. Garlick/Đại học Warwick)
Bất chấp sự đa dạng màu sắc như cầu vồng của các sao lùn trắng, nhóm nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng màu trắng vẫn là màu phổ biến nhất đối với những xác sao này. Chỉ có năm trong số 151 sao lùn trắng nằm trong phạm vi khoảng 65 năm ánh sáng từ Trái Đất có màu sắc khác thường. Ngoại suy kết quả này cho toàn bộ quần thể sao lùn trắng, nhóm nghiên cứu ước tính rằng chỉ một trong mỗi 30 ngôi sao đã chết này có màu sắc bất thường.
"Tỷ lệ một trên ba mươi nghe có vẻ không lớn, nhưng xét trên toàn bộ quần thể sao lùn trắng trong vũ trụ, vẫn có rất nhiều ngôi sao mang màu sắc kỳ lạ ngoài kia," Boris Gänsicke thuộc Khoa Vật lý, Đại học Warwick, cho biết. "Tuy nhiên, khi lấy giá trị trung vị của một quần thể sao lùn trắng mang tính đại diện, chúng tôi nhận thấy rằng sao lùn trắng điển hình thực sự có màu trắng."
Nghiên cứu của nhóm đã được công bố hôm thứ Năm (ngày 14 tháng 10) trên tạp chí RAS Techniques and Instruments.
Bryan
Theo Space


