Số phận của Hệ Mặt Trời chúng ta được định đoạt bởi các ngôi sao - hay chính xác hơn là bởi một ngôi sao duy nhất: Mặt Trời. Những ước tính về viễn cảnh cuối cùng khi Mặt Trời mất đi phần lớn khối lượng và cuối cùng chết đi có sự khác biệt rất lớn. Một nghiên cứu mới được công bố trên The Astrophysical Journal Letters cho thấy hồi kết đối với một số hành tinh nhóm ngoài sẽ đến sớm hơn nhiều so với những gì từng được dự đoán, rút ngắn khoảng thời gian xuống còn khoảng 1 tỷ năm sau khi Mặt Trời chết đi.
Hành tinh đất đá mà chúng ta đang sinh sống có lẽ đã biến mất từ rất lâu trước thời điểm đó, nhưng Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương cũng có thể không tồn tại được.
Các mô hình truyền thống giả định rằng khu vực ngoài của Hệ Mặt Trời sẽ tồn tại trong hàng tỷ năm trước khi một ngôi sao đi ngang qua có thể gây nhiễu loạn. Tuy nhiên, các mô hình gần đây của hai nhà vật lý thiên văn lý thuyết Konstantin Batygin và Jim Fuller tại Viện Công nghệ California, cùng Fred Adams thuộc Đại học Michigan, cho thấy Mặt Trời đang chết đi có thể gây ra một cuộc biến động tương đối nhanh chóng và hỗn loạn.
Mô phỏng cái chết của Mặt Trời
Nhóm nghiên cứu đã kết hợp một mô hình chi tiết về sự tiến hóa của Mặt Trời với các chương trình máy tính theo dõi những thay đổi trong quỹ đạo của Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương khi Mặt Trời mất khối lượng qua những đợt phóng vật chất sao riêng biệt. "Mọi thứ thay đổi khi lớp vỏ ngoài bị tách ra thành từng phần," các tác giả nghiên cứu viết.
Họ đã thử nghiệm 672 kịch bản mất khối lượng theo từng đợt như vậy, thay đổi lượng vật chất bị phóng ra trong mỗi đợt giữa các mô phỏng. Các nhà nghiên cứu cũng xem xét liệu quá trình mất khối lượng diễn ra trong suốt quá trình Mặt Trời tiến hóa thành sao khổng lồ đỏ hay chỉ trong những giai đoạn muộn hơn.
Nhóm cũng mô hình hóa các kịch bản trong đó Mặt Trời mất khối lượng một cách liên tục và đều đặn để so sánh kết quả. Sau đó, họ theo dõi các hệ hành tinh trong 3 tỷ năm để xem liệu chúng có duy trì được sự ổn định hay không.
Các hành tinh rơi vào tình trạng hỗn loạn quỹ đạo
Đối với phần lớn các mô phỏng liên quan đến những đợt mất khối lượng lớn hơn, kết quả đều rất ảm đạm.
Có tới 96% số hệ hành tinh trở nên bất ổn định trong vòng 3 tỷ năm sau khi Mặt Trời trở thành một sao lùn trắng. Khoảng 40% trải qua sự xáo trộn hoặc tán xạ dữ dội thậm chí còn sớm hơn, trước khi Mặt Trời hoàn tất quá trình mất khối lượng.
Một số mô phỏng cho thấy các hành tinh bị đẩy ra khỏi Hệ Mặt Trời, trong khi ở những mô phỏng khác, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương hoán đổi quỹ đạo cho nhau.
Những đợt mất khối lượng nhẹ hơn đôi khi đẩy các cặp hành tinh vào những quỹ đạo đồng bộ, một số trong đó duy trì được sự ổn định trong 3 tỷ năm. "Không phải mọi sự tái sắp xếp cấu trúc quỹ đạo đều mang tính hủy diệt, và quá trình bước ngẫu nhiên còn cho thấy một hiệu ứng tinh tế hơn: đôi khi các hành tinh bị bắt vào những cộng hưởng chuyển động trung bình, điều không thể xảy ra trong giới hạn đoạn nhiệt."
Việc số phận của Hệ Mặt Trời gắn liền với Mặt Trời không có gì đáng ngạc nhiên. Nhưng nếu những dự đoán này là chính xác, hồi kết của nó sẽ dữ dội hơn nhiều và diễn ra nhanh hơn.
Tuấn Phong
Theo Phys.org


