Kính thiên văn không gian James Webb của NASA/ESA/CSA gần đây đã chụp NGC 2392 (còn được gọi là Tinh vân Sư Tử), tinh vân này được đặt tên như vậy là vì hình dạng đặc trưng của nó, giống như khuôn mặt của một con sư tử khi nhìn trực diện. Kính thiên văn không gian Hubble (HST) cũng đã quan sát tinh vân này vào năm 2000, cho thấy quần thể các vật thể mờ có hình dạng giống sao chổi. Bằng cách kết hợp dữ liệu từ các thiết bị Cận hồng ngoại (NIRI) và Trung hồng ngoại (MIRI), Webb đã cung cấp hình ảnh rõ nét và chi tiết nhất từ trước đến nay về Tinh vân Sư Tử.
Hình ảnh cho thấy cấu trúc phức tạp của tinh vân và sao lùn trắng ở trung tâm - vật thể vẫn đang tiếp tục định hình nó. Tàn dư sao này đã tạo ra tinh vân khi nó đi đến cuối vòng đời và giải phóng các lớp bên ngoài. Ngôi sao này trông giống như chiếc mũi của sư tử, trong khi lớp vỏ khí mở rộng cùng các lớp bụi và những tua khí giống như "bờm" sư tử. Ngôi sao trung tâm nóng đến mức nó chiếu sáng mọi thứ bên trong bong bóng, đồng thời ion hóa hydro và khiến bong bóng giãn nở, phá hủy phần lớn bụi mà nó gặp phải.
Trong khi những ngôi sao có khối lượng lớn hơn trải qua quá trình sụp đổ vào cuối vòng đời và giải phóng các lớp bên ngoài trong một sự kiện bùng nổ (supernova), những ngôi sao có khối lượng thấp hơn như NGC 2392 lại khác. Khi những ngôi sao này cạn kiệt nguồn nhiên liệu hydro và heli, chúng trở nên không ổn định và bắt đầu dao động, đồng thời thổi bay các lớp ngoài của chúng. Bức xạ mạnh từ tàn dư sao đẩy vật chất bị giải phóng ra xa, để lại một sao lùn trắng được bao quanh bởi lớp vỏ khí và bụi. Đây là cách mà phần lớn các loại bụi có thể quan sát được trong vũ trụ được tạo ra.
Trong trường hợp của Tinh vân Sư Tử, ngôi sao tiền thân rất giàu oxy, để lại một sao lùn trắng làm nóng mọi thứ bên trong bong bóng và ion hóa khí hydro. Bong bóng khí đang giãn nở, quét sạch phần lớn bụi trên đường đi và tạo ra cấu trúc phức tạp gồm các vòng và lớp vỏ có thể nhìn thấy trong hình ảnh. Việc tìm hiểu những cấu trúc này, vốn phổ biến trong các tinh vân hành tinh, vẫn là một lĩnh vực nghiên cứu thiên văn học đang được quan tâm.
Thoạt nhìn, các hình ảnh của Webb có vẻ tương tự những hình ảnh quang học của Hubble, nhưng các thiết bị hồng ngoại của Webb đã làm nổi bật một số đặc điểm nhất định. Chúng bao gồm các đám bụi đặc có màu đỏ, cam và vàng trong hình ảnh, cùng hiện tượng mờ do khí ion hóa gây ra. Những đám này là các cấu trúc còn sót lại sau khi đám mây khí giãn nở, đồng thời cũng bảo vệ phần vật chất nằm phía sau. Những lực mạnh khiến tinh vân có hình dạng như vậy vẫn đang tiếp diễn và sẽ tiếp tục làm thay đổi hình dạng của nó khi khí và bụi di chuyển ra xa khỏi lõi sao.
Các nhà thiên văn học ước tính rằng hình dạng giống sư tử của tinh vân này sẽ tan biến trong khoảng 10.000 năm nữa.
Minh Phương
Theo Universetoday
